Huishoudboekje bijhouden met je gezin: zo pak je het aan

Waarom een huishoudboekje bijhouden?

Omdat je gevoel over geld er vaak naast zit. Grote uitgaven onthoud je wel, maar de kleine vallen weg: koffie onderweg, een extra boodschap, een app die elke maand € 4,99 afschrijft. Bij een gezin komt er nog iets bij. Twee mensen geven geld uit, en ieder ziet maar de helft. Een huishoudboekje zet alles op één plek, voor jullie allebei.

Het gaat er niet om dat je elke euro moet verantwoorden. Je wilt weten wat normaal is voor jullie gezin, zodat je ziet wanneer een maand uit de toon valt en je keuzes kunt maken voordat het geld op is.

In zes stappen een huishoudboekje

1. Zet al je rekeningen bij elkaar

   Je eigen betaalrekening, die van je partner, de gezamenlijke rekening, de spaarrekening en een eventuele creditcard. Neem de spaarrekening ook mee. Anders lijkt geld dat je opzij zet een uitgave, en dat klopt niet.

2. Kijk eerst drie maanden terug

   Een begroting die je uit je hoofd maakt, klopt zelden. Kijk daarom eerst wat je de afgelopen drie maanden echt hebt uitgegeven. Download de af- en bijschrijvingen bij je bank; dat zegt meer dan elk goed voornemen.

3. Deel alles in een paar groepen in

   Houd het overzichtelijk. Met deze groepen kom je bij de meeste gezinnen een heel eind:

   Groepen voor een huishoudboekje, met voorbeelden

   Groep	Wat valt eronder?
   Inkomen	Salaris, uitkering of pensioen, toeslagen, kinderbijslag en kindgebonden budget, terugbetalingen.
   Vaste lasten	Huur of hypotheek, energie en water, verzekeringen, telefoon en internet, abonnementen, gemeentebelastingen, kinderopvang en school.
   Dagelijks	Boodschappen, drogist, zorg en apotheek, kleding, huis en tuin, kinderen, huisdieren.
   Vervoer	Openbaar vervoer, brandstof of laden, onderhoud van auto en fiets, parkeren.
   Leuke dingen	Uit eten en bezorging, uitjes, sport en hobby, vakantie, cadeaus.
   Sparen	Geld naar de spaarrekening, potjes voor later, beleggen.

   Dit zijn ook de groepen die budgettracker.nl gebruikt, met nog een groep Overig voor wat nergens past. Daaronder hangen categorieën, die je zelf kunt aanpassen en aanvullen.

4. Haal de vaste lasten en abonnementen naar voren

   Vaste lasten zijn de uitgaven die elke maand ongeveer even hoog zijn. Je stuurt ze niet elke week bij, maar het loont om ze één keer goed te bekijken. Denk aan een verzekering die dubbel loopt, een abonnement dat niemand meer gebruikt of een energiecontract dat binnenkort afloopt.

5. Geef elke groep een budget

   Neem het gemiddelde van die drie maanden als startpunt en kies daarna een of twee plekken waar je wilt bijsturen. Een budget dat te krap is, houd je geen maand vol. Liever een kleine verbetering die blijft dan een grote die na drie weken sneuvelt.

6. Kijk één keer per maand samen terug

   Spreek een vast moment af, bijvoorbeeld de zondag na salarisdag. Een kwartier is genoeg. Wat ging goed? Wat was duurder dan gedacht? En wat komt er de komende maand aan?

Tips voor gezinnen

• Reserveer voor de dure maanden. Schoolreisjes, verjaardagen, Sinterklaas en de zomervakantie komen elk jaar terug. Tel op wat ze vorig jaar kostten, deel dat door twaalf en zet dat bedrag elke maand opzij.
• Houd kinderbijslag en kindgebonden budget in beeld. Zet ze bij de inkomsten, dan zie je wat de kinderen kosten en wat ervoor binnenkomt.
• Spreek af wat je zonder overleg mag uitgeven. Een vast bedrag per persoon scheelt een hoop gesprekken over elke aankoop.
• Laat de kinderen meekijken. Met zakgeld leren ze dat geld op kan, en dat je soms moet kiezen tussen nu iets kleins of straks iets groters.

Hoe groot moet je buffer zijn?

Een buffer is spaargeld voor onverwachte, grotere uitgaven die wel moeten, zoals een kapotte wasmachine of het eigen risico van je zorgverzekering. Hoeveel je nodig hebt, hangt af van je situatie: of je huurt of een eigen huis hebt, of je een auto hebt en hoe groot je gezin is.

Het Nibud heeft daarvoor de BufferBerekenaar. Daarmee reken je in een paar minuten uit welk bedrag bij jouw huishouden past. Voor het opbouwen geeft het Nibud een vuistregel:

"Als je maandelijks tien procent van je netto inkomen spaart, vul je het bufferbedrag steeds weer aan."

Zet dat bedrag het liefst op de dag dat je salaris binnenkomt opzij. Wat je eerst wegzet, geef je niet per ongeluk uit.

Papier, Excel of een app?

Alle drie werken, als je het maar volhoudt. Dit zijn de verschillen:

Een huishoudboekje op papier, in Excel of in een app vergeleken

Onderdeel	Schrift	Excel of Google Sheets	App zoals budgettracker.nl
Invullen	Alles zelf overschrijven	Zelf typen of uit een export plakken	Een bestand van je bank importeren
Sorteren	Zelf	Zelf, eventueel met formules	Vanzelf; jij verbetert waar nodig
Samen bijhouden	Lastig, het schrift ligt op één plek	Met een gedeeld bestand	Ieder logt zelf in op hetzelfde huishouden
Grafieken en vergelijken	Nee	Kan, als je ze zelf maakt	Staan er meteen
Waar staan je gegevens?	Bij jou thuis	Op je computer of in je eigen cloud	Op de server van de app

Werkt een schrift voor jou, blijf er dan vooral bij. Merk je dat het bijhouden telkens na een paar weken stilvalt, dan scheelt een app het meeste werk: het overtikken en sorteren valt weg.

Drie fouten die bijna iedereen maakt

• Te veel categorieën. Met veertig vakjes twijfel je bij elke uitgave. Begin met de groepen hierboven en splits pas als je iets echt apart wilt zien.
• Alleen de pinpas bijhouden. De creditcard, contante uitgaven en de rekening van je partner horen er ook bij.
• Stoppen na een slechte maand. Juist dan heb je er iets aan. Kijk wat er anders was, en ga gewoon door.

Bronnen

• Nibud, Een financiële buffer opbouwen
• Nibud, BufferBerekenaar